The Project Gutenberg eBook of Latin Vulgate, Esther: Liber Esther, by Anonymous

Published：2026-07-29 20:03:22 Source: educational beach toys for 6 year olds Author: Contact Us

Produced by Dennis McCarthy

(Latin Vulgate,educational toy tool sets for 3 year olds Esther) : Liber Esther

This is a complete electronic ASCII text of the Book of Esther from theLatin Clementine Vulgate, sections translated from the Greek Septuagintincluded, with section headers, footnotes, and appendicies.

notes concerning this file:

transcriber:Dennis McCarthy261 South Colonial Homes Circle, N.W.Atlanta, Georgia 30309-1226

Dedicated to the Memory of
Agnes Dorothy [Baxter] Aldridge (1909 November 22 - 1996 April 20)

1996 December 081997 February 02 (revised)

Source:
 P. Michael Hetzenauer, Ord. Min. Cap. editor.
   Biblia Sacra Vulgatae Editionis:
   Sixti V Pont. Max. Iussa Recognita et Clemens VIII Auctoritate Edita.
   Neo Eboraci et Cincinnati: apud Fr. Pustet & Co. 1914.

I have transcribed from this source as accurately as possible forthis e-text, with the following changes:1) I formatted each verse into a separate line and added the chapternumber to each verse number. In doing this I lost the source'sparagraph structure.2) I exploded the ligatures for "ae" and "oe" into two charactersrather than one character for each diphthong.3) I capitalized all of the section headings which were either inbold or italicized print originally. These sections headings maynot be original to the Vulgate, but then neither are verse numbers.4) I have included alternate line numbers in the headers to thesections translated from the Greek Sepuagint version. Thesealternate chater/verse numbers correspond to the numbering of thesesections in the New American Bible, which follows the Septuagintarrangement, rather than the Vulgate arrangement which places allof those sections at the end.5) In all references to verses I used a colon to separate thechapter number and verse number rather than a comma as in the source.6) I placed the footnote designators in parentheses and re-letteredthem for the whole body of the text. The original recycled to "a"for each new page. I also arranged the cross reference footnotesthemselves into one chart at the end of the text.7) I moved the marginal notations into an appendix.

Please note that some sentence-like sections end with a period, butthe following line does not begin with a capital letter. I recommendthat this format remain. The source's editor seems to have beenquite confident in the propriety of this approach. I have retainedall of the source's capitalization and punctuation except for thesection headers.

65 is the target line length, but because of the length of manyof the Latin words, my desire not to create "orphan" words, anda genuine lack of talent on the part of the transcriber for suchmatters, the margination is rather ragged.

LIBER ESTHER.

PARS PRIOR.NARRATIONES PROTOCANONICAE, 1:1-10:3.

I. PERICULUM IUDAEORUM, 1:1-4:17.

1. REGINA VASTHI EICITUR, 1:1-22.

1:1 In diebus Assueri, qui regnavit ab India usque Aethiopiamsuper centum viginti septem provincias:

1:2 quando sedit in solio regni sui, Susan civitas regni eiusexordium fuit.

1:3 Tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium cunctisprincipibus, et pueris suis, fortissimis Persarum, et Medorum inclytis,et praefectis provinciarum coram se,

1:4 ut ostenderet divitias gloriae regni sui, ac magnitudinem,atque iactantiam potentiae suae, multo tempore, centum videlicetet octoginta diebus.

1:5 Cumque implerentur dies convivii, invitavit omnem populum,qui inventus est in Susan, a maximo usque ad minimum: et iussitseptem diebus convivium praeparari in vestibulo horti, et nemoris,quod regio cultu et manu consitum erat.

1:6 Et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris et carbasiniac hyacinthini, sustentata funibus byssinis, atque purpureis,qui eburneis circulis inserti erant, et columnis marmoreis fulciebantur.Lectuli quoque aurei et argentei, super pavimentum smaragdino et pariostratum lapide, dispositi erant: quod mira varietate pictura decorabat.

1:7 Bibebant autem qui invitati erant, aureis poculis, et aliisatque aliis vasis cibi inferebantur. Vinum quoque, ut magnificentiaregia dignum erat, abundans, et praecipuum ponebatur.

1:8 Nec erat qui nolentes cogeret ad bibendum, sed sicut rex statuerat,praeponens mensis singulos de principibus suis ut sumeret unusquisquequod vellet.

1:9 Vasthi quoque regina fecit convivium feminarum in palatio,ubi rex Assuerus manere consueverat.

1:10 Itaque die septimo, cum rex esset hilarior, et post nimiampotationem incaluisset mero, praecepit Maumam, et Bazatha, et Harbona,et Bagatha et Abgatha, et Zethar, et Charchas, septem eunuchis,qui in conspectu eius ministrabant,

1:11 ut introducerent reginam Vasthi coram rege, posito super caputeius diademate, ut ostenderet cunctis populis et principibuspulchritudinem illius: erat enim pulchra valde.

1:12 Quae renuit, et ad regis imperium, quod per eunuchos mandaverat,venire contempsit. Unde iratus rex, et nimio furore succensus,

1:13 interrogavit sapientes, qui ex more regio semper ei aderant,et illorum faciebat cuncta consilio, scientium leges, ac iura maiorum:

(1:14 erant autem primi et proximi, Charsena, et Sethar, et Admatha,et Tharsis, et Mares, et Marsana, et Mamuchan, septem duces Persarum,atque Medorum, qui videbant faciem regis, et primi post eum resideresoliti erant)

1:15 cui sententiae Vasthi regina subiaceret, quae Assueri regisimperium, quod per eunuchos mandaverat, facere noluisset.

1:16 Responditque Mamuchan, audiente rege, atque principibus,Non solum regem laesit regina Vasthi, sed et omnes populos,et principes, qui sunt in cunctis provinciis regis Assueri.

1:17 Egredietur enim sermo reginae ad omnes mulieres, ut contemnantviros suos, et dicant: Rex Assuerus iussit ut regina Vasthi intraretad eum, et illa noluit.

1:18 Atque hoc exemplo omnes principum coniuges Persarum atque Medorum,parvipendent imperia maritorum: unde regis iusta est indignatio.

1:19 Si tibi placet, egrediatur edictum a facie tua, et scribaturiuxta legem Persarum atque Medorum, quam praeteriri illicitum est,ut nequaquam ultra Vasthi ingrediatur ad regem, sed regnum illius,altera, quae melior est illa, accipiat.

1:20 Et hoc in omne (quod latissimum est) provinciarum tuarumdivulgetur imperium, et cunctae uxores tam maiorum, quam minorumdeferant maritis suis honorem.

1:21 placuit consilium eius regi, et principibus: fecitque rex iuxtaconsilium Mamuchan,

1:22 et misit epistolas ad universas provincias regni sui, ut quaequegens audire et legere poterat, diversis linguis et litteris, esse virosprincipes ac maiores in domibus suis: et hoc per cunctos populos divulgari.

2. ESTHER ELIGITUR REGINA, 2:1-18.

2:1 His ita gestis, postquam regis Assueri indignatio deferbuerat,recordatus est Vasthi, et quae fecisset, vel quae passa esset:

2:2 dixeruntque pueri regis, ac ministri eius: Quaerantur regipuellae virgines ac speciosae,

2:3 et mittantur qui considerent per universas provincias puellasspeciosas et virgines: et adducant eas ad civitatem Susan, et tradanteas in domum feminarum sub manu Egei eunuchi, qui est praeposituset custos mulierum regiarum: et accipiant mundum muliebrem, et ceteraad usus necessaria.

2:4 Et quaecumque inter omnes oculis regis placuerit, ipsa regnetpro Vasthi. Placuit sermo regi: et ita, ut suggesserant, iussit fieri.

2:5 Erat vir Iudaeus in Susan civitate, vocabulo Mardochaeusfilius Iair, filii Semei, filii Cis, de stirpe Iemini,

2:6 (a) qui translatus fuerat de Ierusalem eo tempore, quo Iechoniamregem Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat,

2:7 qui fuit nutritius filiae fratris sui Edissae, quae alteronomine vocabatur Esther: et utrumque parentem amiserat: pulchra nimis,et decora facie. Mortuisque patre eius ac matre, Mardochaeus sibi eamadoptavit in filiam.

2:8 Cumque percrebruisset regis imperium, et iuxta mandatum illiusmultae pulchrae virgines adducerentur Susan, et Egeo traderenturEunucho; Esther quoque inter ceteras puellas ei tradita est,ut servaretur in numero feminarum.

2:9 Quae placuit ei, et invenit gratiam in conspectu illius.Et praecepit eunucho, ut acceleraret mundum muliebrem, et traderetei partes suas, et septem puellas speciosissimas de domo regis,et tam ipsam, quam pedissequas eius ornaret atque excoleret.

2:10 Quae noluit indicare ei populum et patriam suam:Mardochaeus enim praeceperat ei, ut de hac re omnino reticeret:

2:11 qui deambulabat quotidie ante vestibulum domus, in qua electaevirgines servabantur, curam agens salutis Esther, et scire volensquid ei accideret.

2:12 Cum autem venisset tempus singularum per ordinem puellarum,ut intrarent ad regem, expletis omnibus, quae ad cultum muliebrempertinebant, mensis duodecimus vertebatur: ita dumtaxat, ut sexmensibus oleo ungerentur myrrhino, et aliis sex quibusdam pigmentiset aromatibus uterentur.

2:13 Ingredientesque ad regem, quidquid postulassent ad ornatumpertinens, accipiebant: et ut eis placuerat, compositae de tricliniofeminarum ad regis cubiculum transibant.

2:14 Et quae intraverat vespere, egrediebatur mane, atque inde insecundas aedes deducebatur, quae sub manu Susagazi eunuchi erant,qui concubinis regis praesidebat: nec habebat potestatem ad regemultra redeundi, nisi voluisset rex, et eam venire iussisset ex nomine.

2:15 Evoluto autem tempore per ordinem, instabat dies, quo Estherfilia Abihail fratris Mardochaei, quam sibi adoptaverat in filiam,deberet intrare ad regem. Quae non quaesivit muliebrem cultum,sed quaecumque voluit Egeus eunuchus custos virginum, haec ei adornatum dedit. Erat enim formosa valde, et incredibili pulchritudine,omnium oculis gratiosa et amabilis videbatur.

2:16 Ducta est itaque ad cubiculum regis Assueri mense decimo,qui vocatur Tebeth, septimo anno regni eius.

2:17 Et adamavit eam rex plus quam omnes mulieres, habuitque gratiamet misericordiam coram eo super omnes mulieres, et posuit diademaregni in capite eius, fecitque eam regnare in loco Vasthi.

2:18 Et iussit convivium praeparari permagnificum cunctis principibus,et servis suis pro coniunctione, et nuptiis Esther. Et dedit requiemuniversis provinciis, ac dona largitus est iuxta magnificentiam principalem.

3. MARDOCHAEUS CONIURATIONEM IANITORUM PATEFACIT, 2:19-23.

2:19 Cumque secundo quaererentur virgines et congregarentur,Mardochaeus manebat ad ianuam regis:

2:20 necdum prodiderat Esther patriam, et populum suum, iuxtamandatum eius. Quidquid enim ille praecipiebat, observabat Esther:et ita cuncta faciebat ut eo tempore solita erat, quo eamparvulam nutriebat.

2:21 Eo igitur tempore, quo Mardochaeus ad regis ianuam morabatur,irati sunt Bagathan, et Thares duo eunuchi regis, qui ianitores erant,et in primo palatii limine praesidebant: volueruntque insurgerein regem, et occidere eum.

2:22 Quod Mardochaeum non latuit, statimque nunciavit reginae Esther:et illa regi ex nomine Mardochaei, qui ad se rem detulerat.

2:23 Quaesitum est, et inventum: et appensus est uterque eorumin patibulo. Mandatumque est historiis, et annalibus traditumcoram rege.

4. AMAN POPULUM IUDAEORUM PERDERE VULT, 3:1-15.

3:1 Post haec rex Assuerus exaltavit Aman filium Amadathi, qui eratde stirpe Agag: et posuit solium eius super omnes principes, quos habebat.

3:2 Cunctique servi regis, qui in foribus palatii versabantur,flectebant genua, et adorabant Aman: sic enim praeceperat eis imperator.solus Mardochaeus non flectebat genu, neque adorabat eum.

3:3 Cui dixerunt pueri regis, qui ad fores palatii praesidebant:Cur praeter ceteros non observas mandatum regis?

3:4 Cumque hoc crebrius dicerent, et ille nollet audire,nunciaverunt Aman, scire cupientes utrum perseveraret in sententia:dixerat enim eis se esse Iudaeum.

3:5 Quod cum audisset Aman, et experimento probasset quod Mardochaeusnon flecteret sibi genu, nec se adoraret, iratus est valde,

3:6 et pro nihilo duxit in unum Mardochaeum mittere manus suas:audierat enim quod esset gentis Iudaeae. magisque voluit omnem Iudaeorum,qui erant in regno Assueri, perdere nationem.

3:7 Mense primo (cuius vocabulum est Nisan) anno duodecimo regni Assueri,missa est sors in urnam, quae Hebraice dicitur phur, coram Aman,quo die et quo mense gens Iudaeorum deberet interfici: et exivitmensis duodecimus, qui vocatur Adar.

3:8 Dixitque Aman regi Assuero: Est populus per omnes provinciasregni tui dispersus, et a se mutuo separatus, novis utens legibuset ceremoniis, insuper et regis scita contemnens. Et optimenosti quod non expediat regno tuo ut insolescat per licentiam.

3:9 si tibi placet, decerne, ut pereat, et decem millia talentorumappendam arcariis gazae tuae.

3:10 Tulit ergo rex annulum, quo utebatur, de manu sua, et dediteum Aman filio Amadathi de progenie Agag, hosti Iudaeorum,

3:11 dixitque ad eum: Argentum, quod tu polliceris, tuum sit.de populo age quod tibi placet.

3:12 Vocatique sunt scribae regis mense primo Nisan, tertiadecimadie eiusdem mensis: et scriptum est, ut iusserat Aman, ad omnessatrapas regis, et iudices provinciarum, diversarumque gentium,ut quaeque gens legere poterat, et audire pro varietate linguarumex nomine regis Assueri: et litterae signatae ipsius annulo,

3:13 missae sunt per cursores regis ad universas provincias utocciderent atque delerent omnes Iudaeos, a puero usque ad senem,parvulos, et mulieres, uno die, hoc est tertiodecimo mensis duodecimi,qui vocatur Adar, et bona eorum diriperent.

3:14 Summa autem epistolarum haec fuit, ut omnes provinciae scirent,et pararent se ad praedictam diem.

3:15 Festinabant cursores, qui missi erant, regis imperium explere.Statimque in Susan pependit edictum, rege et Aman celebrante convivium,et cunctis Iudaeis, qui in urbe erant, flentibus.

5. MARDOCHAEUS REGINAM INVOCAT, 4:1-17.

4:1 Quae cum audisset Mardochaeus, scidit vestimenta sua, et indutusest sacco, spargens cinerem capiti: et in platea mediae civitatisvoce magna clamabat, ostendens amaritudinem animi sui,

4:2 et hoc eiulatu usque ad fores palatii gradiens. Non enim eratlicitum indutum sacco aulam regis intrare.

4:3 In omnibus quoque provinciis, oppidis, ac locis, ad quae crudeleregis dogma pervenerat, planctus ingens erat apud Iudaeos, ieiunium,ululatus, et fletus, sacco et cinere multis pro strato utentibus.

4:4 Ingressae autem sunt puellae Esther et eunuchi, nunciaveruntque ei.Quod audiens consternata est: et vestem misit, ut ablato saccoinduerent eum: quam accipere noluit.

4:5 Accitoque Athach eunucho, quem rex ministrum ei dederat,praecepit ei ut iret ad Mardochaeum, et disceret ab eo cur hoc faceret.

4:6 Egressusque Athach, ivit ad Mardochaeum stantem in platea civitatis,ante ostium palatii:

4:7 qui indicavit ei omnia, quae acciderant, quo modo Aman promisisset,ut in thesauros regis pro Iudaeorum nece inferret argentum.

4:8 exemplar quoque edicti, quod pendebat in Susan, dedit ei,ut reginae ostenderet, et moneret eam, ut intraret ad regem,et deprecaretur eum pro populo suo.

4:9 Regressus Athach, nunciavit Esther omnia, quae Mardochaeus dixerat.

4:10 Quae repondit ei, et iussit ut diceret Mardochaeo:

4:11 Omnes servi regis, et cunctae, quae sub ditione eius sunt,norunt provinciae, quod sive vir, sive mulier non vocatus,interius atrium regis intraverit, absque ulla cunctatione statiminterficiatur: nisi forte rex auream virgam ad eum tetenderit prosigno clementiae, atque ita possit vivere. Ego igitur quo modo adregem intrare potero, quae triginta iam diebus non sum vocata ad eum?

4:12 Quod cum audisset Mardochaeus,

4:13 rursum mandavit Esther, dicens: Ne putes quod animam tuamtantum liberes, quia in domo regis es prae cunctis Iudaeis:

4:14 si enim nunc silueris, per aliam occasionem liberabuntur Iudaei:et tu, et domus patris tui peribitis. Et quis novit utrum idcirco adregnum veneris, ut in tali tempore parareris?

4:15 Rursumque Esther haec Mardochaeo verba mandavit:

4:16 Vade et congrega omnes Iudaeos, quos in Susan repereris,et orate pro me. Non comedatis, et non bibatis tribus diebus,et tribus noctibus: et ego cum ancillis meis similiter ieiunabo,et tunc ingrediar ad regem contra legem faciens, non vocata,tradensque me morti et periculo.

4:17 Ivit itaque Mardochaeus, et fecit omnia, quae ei Esther praeceperat.

II. SALUS IUDAEORUM, 5:1-10:3.

1. ESTHER A XERXE BENIGNE SUSCIPITUR, 5:1-8.

5:1 Die autem tertio induta est Esther regalibus vestimentis,et stetit in atrio domus regiae, quod erat interius, contrabasilicam regis: at ille sedebat super solium suum in consistoriopalatii contra ostium domus.

5:2 Cumque vidisset Esther reginam stantem, placuit oculis eius,et extendit contra eam virgam auream, quam tenebat manu:Quae accedens, osculata est summitatem virgae eius:

5:3 Dixitque ad eam rex: Quid vis Esther regina? quae est petitio tua?etiam si dimidiam partem regni petieris, dabitur tibi.

5:4 At illa respondit: Si regi placet, obsecro ut venias ad me hodie,et Aman tecum ad convivium, quod paravi.

5:5 Statimque Rex, Vocate, inquit, cito Aman ut Esther obediat voluntati.Venerunt itaque rex et Aman ad convivium, quod eis regina paraverat.

5:6 Dixitque ei rex, postquam vinum biberat abundanter: Quid petisut detur tibi? et pro qua re postulas? etiam si dimidiam partemregni mei petieris, impetrabis.

5:7 Cui respondit Esther: Petitio mea, et preces sunt istae:

5:8 Si inveni in conspectu regis gratiam, et si regi placet ut detmihi quod postulo, et meam impleat petitionem: veniat rex et Amanad convivium quod paravi eis, et cras aperiam regi voluntatem meam.

2. AMAN PRO MARDOCHAEO PATIBULUM PARAT, 5:9-14.

5:9 Egressus est itaque illo die Aman laetus et alacer.Cumque vidisset Mardochaeum sedentem ante fores palatii,et non solum non assurrexisse sibi, sed nec motum quidemde loco sessionis suae, indignatus est valde:

5:10 et dissimulata ira, reversus in domum suam, convocavit ad seamicos suos, et Zares uxorem suam:

5:11 et exposuit illis magnitudinem divitiarum suarum,filiorumque turbam, et quanta eum gloria super omnes principeset servos suos rex elevasset.

5:12 Et post haec ait: Regina quoque Esther nullum alium vocavitad convivium cum rege, praeter me: apud quam etiam cras cum regepransurus sum.

5:13 Et cum haec omnia habeam, nihil me habere puto, quamdiu videroMardochaeum Iudaeum sedentem ante fores regias.

5:14 Responderuntque ei Zales uxor eius, et ceteri amici:Iube parari excelsam trabem, habentem altitudinis quinquaginta cubitos,et dic mane regi ut appendatur super eam Mardochaeus,et sic ibis cum rege laetus ad convivium. Placuit ei consilium,et iussit excelsam parari crucem.

3. MARDOCHAEUS A REGE HONORATUR, 6:1-13.

6:1 Noctem illam duxit rex insomnem, iussitque sibi afferri historiaset annales priorum temporum. Quae cum illo praesente legerentur,

6:2 ventum est ad illum locum ubi scriptum erat quo modo nunciassetMardochaeus insidias Bagathan, et Thares eunuchorum, regem Assuerumiugulare cupientium.

6:3 Quod cum audisset rex, ait: Quid pro hac fide honoris ac praemiiMardochaeus consecutus est? Dixerunt ei servi illius ac ministri:Nihil omnino mercedis accepit.

6:4 Statimque rex, Quis est, inquit, in atrio? Aman quippe interiusatrium domus regiae intraverat, ut suggereret regi, et iuberetMardochaeum affigi patibulo, quod ei fuerat praeparatum.

6:5 Responderunt pueri: Aman stat in atrio. Dixitque rex: Ingrediatur.

6:6 Cumque esset ingressus, ait illi: Quid debet fieri viro, quem rexhonorare desiderat? Cogitans autem in corde suo Aman, et reputansquod nullum alium rex, nisi se, vellet honorare,

6:7 respondit: Homo, quem rex honorare cupit,

6:8 debet indui vestibus regiis, et imponi super equum, qui de sellaregis est, et accipere regium diadema super caput suum,

6:9 et primus de regiis principibus, ac tyrannis teneat equum eius,et per plateam civitatis incedens clamet, et dicat: Sic honorabitur,quemcumque voluerit rex honorare.

6:10 Dixitque ei rex: Festina, et sumpta stola et equo, fac, ut locutus es,Mardochaeo Iudaeo, qui sedet ante fores palatii. Cave ne quidquam de his,quae locutus es, praetermittas.

6:11 Tulit itaque Aman stolam et equum, indutumque Mardochaeum inplatea civitatis, et impositum equo praecedebat, atque clamabat:Hoc honore condignus est, quemcumque rex voluerit honorare.

6:12 Reversusque est Mardochaeus ad ianuam palatii: et Aman festinavitire in domum suam, lugens et operto capite:

6:13 narravitque Zares uxori suae, et amicis omnia quae evenissent sibi.Cui responderunt sapientes, quos habebat in consilio, et uxor eius:Si de semine Iudaeorum est Mardochaeus, ante quem cadere coepisti,non poteris ei resistere, sed cades in conspectu eius.

4. AMAN SUSPENDITUR ET MARDOCHAEUS PROMOVETUR, 6:14-8:2.

6:14 Adhuc illis loquentibus, venerunt eunuchi regis, et cito eumad convivium, quod regina paraverat, pergere compulerunt.

7:1 Intravit itaque rex et Aman, ut biberent cum regina.

7:2 Dixitque ei rex etiam secunda die, postquam vino incaluerat:Quae est petitio tua Esther ut detur tibi? et quid vis fieri?etiam si dimidiam partem regni mei petieris, impetrabis.

7:3 Ad quem illa respondit: Si inveni gratiam in oculis tuis o rex,et si tibi placet, dona mihi animam meam pro qua rogo, et populummeum pro quo obsecro.

7:4 Traditi enim sumus ego et populus meus, ut conteramur, iugulemur,et pereamus. Atque utinam in servos et famulas venderemur:esset tolerabile malum, et gemens tacerem: nunc autem hostis noster est,cuius crudelitas redundat in regem.

7:5 Respondensque rex Assuerus ait: Quis est iste, et cuius potentiae,ut haec audeat facere?

7:6 Dixitque Esther: Hostis et inimicus noster pessimus iste est Aman.Quod ille audiens, illico obstupuit, vultum regis ac reginae ferrenon sustinens.

7:7 Rex autem iratus surrexit, et de loco convivii intravit inhortum arboribus consitum. Aman quoque surrexit ut rogaret Estherreginam pro anima sua, intellexit enim a rege sibi paratum malum.

7:8 Qui cum reversus esset de horto nemoribus consito, et intrassetconvivii locum, reperit Aman super lectulum corruisse, in quoiacebat Esther, et ait: Etiam reginam vult opprimere, me praesente,in domo mea. Necdum verbum de ore regis exierat, et statim operueruntfaciem eius.

7:9 Dixitque Harbona, unus de eunuchis, qui stabant in ministerio regis:En lignum, quod paraverat Mardochaeo, qui locutus est pro rege,stat in domo Aman, habens altitudinis quinquaginta cubitos.Cui dixit rex: Appendite eum in eo.

7:10 Suspensus est itaque Aman in patibulo quod paraverat Mardochaeo:et regis ira quievit.

8:1 Die illo dedit rex Assuerus Esther reginae domum Amanadversarii Iudaeorum, et Mardochaeus ingressus est ante faciem regis.Confessa est enim ei Esther quod esset patruus suus.

8:2 Tulitque rex annulum, quem ab Aman recipi iusserat, et tradiditMardochaeo. Esther autem constituit Mardochaeum super domum suam.

5. EDICTUM EDICTO REPELLITUR, 8:3-17.

8:3 Nec his contenta, procidit ad pedes regis, flevitque et locutaad eum oravit ut malitiam Aman Agagitae, et machinationes eius pessimas,quas excogitaverat contra Iudaeos, iuberet irritas fieri.

8:4 At ille ex more sceptrum aureum protendit manu, quo signumclementiae monstrabatur: illaque consurgens stetit ante eum,

8:5 et ait: Si placet regi, et si inveni gratiam in oculis eius,et deprecatio mea non ei videtur esse contraria, obsecro, ut novisepistolis, veteres Aman litterae, insidiatoris et hostis Iudaeorum,quibus eos in cunctis regis provinciis perire praeceperat, corrigantur.

8:6 Quo modo enim potero sustinere necem et interfectionem populi mei?

8:7 Responditque rex Assuerus Esther reginae, et Mardochaeo Iudaeo:Domum Aman concessi Esther, et ipsum iussi affigi cruci, quia aususest manum mittere in Iudaeos.

8:8 Scribite ergo Iudaeis, sicut vobis placet, regis nomine,signantes litteras annulo meo. Haec enim consuetudo erat,ut epistolis, quae ex regis nomine mittebantur, et illius annulosignatae erant, nemo auderet contradicere.

8:9 Accitisque scribis et librariis regis (erat autem tempus tertiimensis, qui appellatur Siban) vigesima et tertia die illius scriptaesunt epistolae, ut Mardochaeus voluerat, ad Iudaeos, et ad principes,procuratoresque et iudices, qui centum vigintiseptem provinciis abIndia usque ad Aethiopiam praesidebant: provinciae atque provinciae,populo et populo iuxta linguas et litteras suas, et Iudaeis,prout legere poterant, et audire.

8:10 Ipsaeque epistolae, quae regis nomine mittebantur, annulo ipsiusobsignatae sunt, et missae per veredarios: qui per omnes provinciasdiscurrentes, veteres litteras novis nunciis praevenirent.

8:11 Quibus imperavit rex, ut convenirent Iudaeos per singulas civitates,et in unum praeciperent congregari ut starent pro animabus suis,et omnes inimicos suos cum coniugibus ac liberis et universis domibus,interficerent atque delerent, et spolia eorum diriperent.

8:12 Et constituta est per omnes provincias una ultionis dies,id est tertiadecima mensis duodecimi Adar.

8:13 Summaque epistolae haec fuit, ut in omnibus terris ac populis,qui regis Assueri subiacebant imperio, notum fieret, paratos esseIudaeos ad capiendam vindictam de hostibus suis.

8:14 Egressique sunt veredarii celeres nuncia perferentes,et edictum regis pependit in Susan.

8:15 Mardochaeus autem de palatio, et de conspectu regis egrediens,fulgebat vestibus regiis, hyacinthinis videlicet et aeriis,coronam auream portans in capite, et amictus serico pallio atque purpureo.Omnisque civitas exultavit, atque laetata est.

8:16 Iudaeis autem nova lux oriri visa est, gaudium, honor, et tripudium.

8:17 Apud omnes populos, urbes, atque provincias, quocumque regisiussa veniebant, mira exultatio, epulae atque convivia, et festus dies:in tantum ut plures alterius gentis et sectae eorum religioni et ceremoniisiungerentur. Grandis enim cunctos Iudaici nominis terror invaserat.

6. IUDAEI AB INIMICIS SE VINDICANT, 9:1-19.

9:1 Igitur duodecimi mensis, quem Adar vocari ante iam diximus,tertiadecima die, quando cunctis Iudaeis interfectio parabatur,et hostes eorum inhiabant sanguini, versa vice Iudaei superioresesse coeperunt, et se de adversariis vindicare.

9:2 Congregatique sunt per singulas civitates, oppida, et loca utextenderent manum contra inimicos, et persecutores suos.Nullusque ausus est resistere, eo quod omnes populos magnitudiniseorum formido penetrarat.

9:3 Nam et provinciarum indices, et duces, et procuratores,omnisque dignitas, quae singulis locis ac operibus praeerat,extollebant Iudaeos timore Mardochaei:

9:4 quem principem esse palatii, et plurimum posse cognoverant:fama quoque nominis eius crescebat quotidie, et per cunctorum ora volitabat.

9:5 Itaque percusserunt Iudaei inimicos suos plaga magna,et occiderunt eos, reddentes eis quod sibi paraverant facere:

9:6 in tantum ut etiam in Susan quingentos viros interficerent,extra decem filios Aman Agagitae hostis Iudaeorum: quorum ista sunt nomina:

9:7 Pharsandatha, et Delphon, et Esphatha,

9:8 et Phoratha, et Adalia, et Aridatha,

9:9 et Phermesta et Arisai, et Aridai, et Iezatha.

9:10 Quos cum occidissent, praedas de substantiis eorum tangere noluerunt.

9:11 Statimque numerus eorum, qui occisi erant in Susan,ad regem relatus est.

9:12 Qui dixit reginae: In urbe Susan interfecerunt Iudaeiquingentos viros, et alios decem filios Aman: quantam putas eosexercere caedem in universis provinciis? Quid ultra postulas,et quid vis ut fieri iubeam?

9:13 Cui illa respondit: Si regi placet, detur potestas Iudaeis,ut sicut fecerunt hodie in Susan, sic et cras faciant, et decemfilii Aman in patibulis suspendantur.

9:14 Praecepitque rex ut ita fieret. Statimque in Susan pependit edictum,et decem filii Aman suspensi sunt.

9:15 Congregatis Iudaeis quartadecima die mensis Adar, interfecti suntin Susan trecenti viri: nec eorum ab illis direpta substantia est.

9:16 Sed et per omnes provincias, quae ditioni regis subiacebant,pro animabus suis steterunt Iudaei, interfectis hostibus acpersecutoribus suis: in tantum ut septuagintaquinque millia occisorumimplerentur, et nullus de substantiis eorum quidquam contingeret.

9:17 Dies autem tertiusdecimus mensis Adar primus apud omnesinterfectionis fuit, et quartadecima die caedere desierunt.Quem constituerunt esse sollemnem, ut in eo omni tempore deincepsvacarent epulis, gaudio atque conviviis.

9:18 At hi, qui in urbe Susan caedem exercuerant, tertiodecimoet quartodecimo die eiusdem mensis in caede versati sunt:quintodecimo autem die percutere desierunt. Et idcirco eundem diemconstituerunt sollemnem epularum atque laetitiae.

9:19 Hi vero Iudaei, qui in oppidis non muratis ac villis morabantur,quartumdecimum diem mensis Adar conviviorum et gaudii decreverunt,ita ut exultent in eo, et mittant sibi mutuo partes epularum et ciborum.

7. CELEBRATIO FESTI PHURIM SANCITUR, 9:20-32.

9:20 Scripsit itaque Mardochaeus omnia haec, et litteris comprehensamisit ad Iudaeos, qui in omnibus regis provinciis morabantur,tam in vicino positis, quam procul,

9:21 ut quartamdecimam et quintamdecimam diem mensis Adar pro festissusciperent, et revertente semper anno sollemni celebrarent honore:

9:22 quia in ipsis diebus se ulti sunt Iudaei de inimicis suis,et luctus atque tristitia in hilaritatem gaudiumque conversa sunt,essentque dies isti epularum atque laetitiae, et mitterent sibiinvicem ciborum partes, et pauperibus munuscula largirentur.

9:23 Susceperuntque Iudaei in sollemnem ritum cuncta quae eo temporefacere coeperant, et quae Mardochaeus litteris facienda mandaverat.

9:24 Aman enim, filius Amadathi stirpis Agag, hostis et adversariusIudaeorum, cogitavit contra eos malum, ut occideret illos,atque deleret: et misit phur, quod nostra lingua vertitur in sortem.

9:25 Et postea ingressa est Esther ad regem, obsecrans ut conatus eius,litteris regis irriti fierent: et malum, quod contra Iudaeos cogitaverat,reverteretur in caput eius. Denique et ipsum et filios eiusaffixerunt cruci,

9:26 atque ex illo tempore dies isti appellati sunt phurim, id est sortium:eo quod phur, id est sors, in urnam missa fuerit. Et cuncta,quae gesta sunt, epistolae, id est libri huius volumine continentur:

9:27 quaeque sustinuerunt, et quae deinceps immutata sunt,susceperunt Iudaei super se et semen suum, et super cunctos,qui religioni eorum voluerunt copulari, ut nulli liceat duoshos dies absque sollemnitate transigere: quos scriptura testatur,et certa expetunt tempora, annis sibi iugiter succedentibus.

9:28 Isti sunt dies, quos nulla umquam delebit oblivio: et persingulas generationes cunctae in toto orbe provinciae celebrabunt:nec est ulla civitas, in qua dies phurim, id est sortium, non observentura Iudaeis, et ab eorum progenie, quae his ceremoniis obligata est.

9:29 Scripseruntque Esther regina filia Abihail, et MardochaeusIudaeus etiam secundam epistolam, ut omni studio dies ista sollemnissanciretur in posterum.

9:30 et miserunt ad omnes Iudaeos, qui in centum viginti septemprovinciis regis Assueri versabantur, ut haberent pacem,et susciperent veritatem,

9:31 observantes Dies sortium, et suo tempore cum gaudio celebrarent:sicut constituerant Mardochaeus et Esther, et illi observandasusceperunt a se, et a semine suo ieiunia, et clamores, et Sortium dies,

9:32 et omnia, quae libri huius, qui vocatur Esther, historia continentur.

8. SUMMA DIGNITAS MARDOCHAEI, 10:1-3.

10:1 Rex vero Assuerus omnem terram, et cunctas maris insulasfecit tributarias:

10:2 cuius fortitudo et imperium, et dignitas atque sublimitas,qua exaltavit Mardochaeum, scripta sunt in libris Medorum, atque Persarum:

10:3 et quomodo Mardochaeus Iudaici generis secundus a rege Assuero fuerit:et magnus apud Iudaeos et acceptabilis plebi fratrum suorum, quaerensbona populo suo, et loquens ea, quae ad pacem seminis sui pertinerent.

PARS ALTERA.SUPPLEMENTA DEUTEROCANONICA, 10:4-16:24.

1. FINIS LIBRI, 10:4-11:1 [F:1-11].

QUAE HABENTUR IN HEBRAEO, PLENA FIDE EXPRESSI. HAEC AUTEM,QUAE SEQUUNTUR, SCRIPTA REPERI IN EDITIONE VULGATA, QUAE GRAECORUMLINGUA ET LITTERIS CONTINENTUR: ET INTERIM POST FINEM LIBRI HOCCAPITULUM FEREBATUR: QUOD IUXTA CONSUETUDINEM NOSTRAM OBELO,ID EST VERU PRAENOTAVIMUS.

10:4 Dixitque Mardochaeus: A Deo facta sunt ista.

10:5 Recordatus sum somnii, quod videram, haec eadem significantis:nec eorum quidquam irritum fuit.

10:6 Parvus fons, qui crevit in fluvium, et in lucem, solemqueconversus est, et in aquas plurimas redundavit: Esther est, quam rexaccepit uxorem, et voluit esse reginam.

10:7 Duo autem dracones: ego sum, et Aman.

10:8 Gentes, quae convenerant: hi sunt, qui conati sunt delerenomen Iudaeorum.

10:9 Gens autem mea: Israel est, quae clamavit ad Dominum, et salvumfecit Dominus populum suum: liberavitque nos ab omnibus malis,et fecit signa magna atque portenta inter Gentes:

10:10 et duas sortes esse praecepit, unam Populi Dei, et alteramcunctarum Gentium.

10:11 Venitque utraque sors in statutum ex illo iam tempore diemcoram Deo universis gentibus:

10:12 et recordatus est Dominus populi sui, ac misertus est hereditatis suae.

10:13 Et observabuntur dies isti in mense Adar quartadecima,et quintadecima die eiusdem mensis, cum omni studio, et gaudioin unum coetum populi congregati, in cunctas deinceps generationespopuli Israel.

11:1 Anno quarto regnantibus Ptolemaeo, et Cleopatra, attuleruntDosithaeus, qui se Sacerdotem, et Levitici generis ferebat,et Ptolemaeus filius eius hanc epistolam phurim, quam dixeruntinterpretatum esse Lysimachum Ptolemaei filium in Ierusalem.

2. INITIUM LIBRI, 11:2-12:6a [A:1-17].

HOC QUOQUE PRINCIPIUM ERAT IN EDITIONE VULGATA, QUOD NEC IN HEBRAEO,NEC APUD ULLUM FERTUR INTERPRETUM.

11:2 Anno secundo, regnante Artaxerxe maximo, prima die mensis Nisan,vidit somnium Mardochaeus filius Iairi, filii Semei, filii Cis,de tribu Beniamin:

11:3 homo Iudaeus, qui habitabat in urbe Susis, vir magnus,et inter primos aulae regiae.

11:4 (b) Erat autem de eo numero captivorum, quos transtuleratNabuchodonosor rex Babylonis de Ierusalem cum Ieconia rege Iuda:

11:5 et hoc eius somnium fuit: Apparuerunt voces, et tumultus,et tonitrua, et terraemotus, et conturbatio super terram:

11:6 et ecce duo dracones magni, paratique contra se in praelium.

11:7 Ad quorum clamorem cunctae concitatae sunt nationes,ut pugnarent contra gentem iustorum.

11:8 Fuitque dies illa tenebrarum et discriminis, tribulationiset angustiae, et ingens formido super terram.

11:9 Conturbataque est gens iustorum timentium mala sua,et praeparata ad mortem.

11:10 Clamaveruntque ad Deum: et illis vociferantibus, fons parvuscrevit in fluvium maximum, et in aquas plurimas redundavit.

11:11 Lux et sol ortus est, et humiles exaltati sunt,et devoraverunt inclytos.

11:12 Quod cum vidisset Mardochaeus, et surrexisset de strato,cogitabat quid Deus facere vellet: et fixum habebat in animo,scire cupiens quid significaret somnium.

12:1 Morabatur (c) autem eo tempore in aula regis cum Bagatha et Tharaeunuchis regis, qui ianitores erant palatii.

12:2 Cumque intellexisset cogitationes eorum, et curas diligentiuspervidisset, didicit quod conarentur in regem Artaxerxem manus mittere,et nunciavit super eo regi.

12:3 Qui de utroque, habita quaestione, confessos iussit duci ad mortem.

12:4 Rex autem quod gestum erat, scripsit in commentariis:sed et Mardochaeus rei memoriam litteris tradidit.

12:5 Praecepitque ei rex, ut in aula palatii moraretur,datis ei pro delatione muneribus.

12:6a Aman vero filius Amadathi bugaeus erat gloriosissimus coram rege,et voluit nocere Mardochaeo, et populo eius pro duobus eunuchis regis,qui fuerant interfecti.

HUCUSQUE PROOEMIUM.

3. AD 3:14 SUPPLEMENTUM, 12:6b-13:7 [B:1a-7].

QUAE SEQUUTUR, IN EO LOCO POSITA ERANT, UBI SCRIPTUM EST IN VOLUMINE,
Et diripuerunt bona, vel substantias eorum. QUAE IN SOLA VULGATA
EDITIONE REPERIMUS.

12:6b Epistolae autem hoc exemplar fuit.

13:1 Rex maximus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam centumvigintiseptem provinciarum principibus, et ducibus, qui eiusimperio subiecti sunt, salutem.

13:2 Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meaeditioni subiugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine,sed clementia et lenitate gubernare subiectos, ut absque ullo terrorevitam silentio transigentes, optata cunctis mortalibus pace fruerentur.

13:3 Quaerente autem me a consiliariis meis quomodo posset hoc impleri,unus qui sapientia et fide ceteros praecellebat, et erat post regemsecundus, Aman nomine,

13:4 indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse dispersum,qui novis uteretur legibus, et contra omnium Gentium consuetudinemfaciens, Regum iussa contemneret, et universarum concordiam nationumsua dissensione violaret.

13:5 Quod cum didicissemus, videntes unam gentem rebellem adversusomne hominum genus perversis uti legibus, nostrisque iussionibus contraire,et turbare subiectarum nobis provinciarum pacem atque concordiam,

13:6 iussimus ut quoscumque Aman, qui omnibus provinciis praepositus est,et secundus a rege, et quem patris loco colimus, monstraverit,cum coniugibus ac liberis deleantur ab inimicis suis, nullusque eorummisereatur, quartadecima die duodecimi mensis Adar anni praesentis:

13:7 ut nefarii homines uno die ad inferos descendentes,reddant imperio nostro pacem, quam turbaverant.

HUCUSQUE EXEMPLAR EPISTOLAE.

4. AD 4:17 SUPPLEMENTUM, 13:8-14:19 [C:1-30].

QUAE SEQUUNTUR, POST EUM LOCUM SCRIPTA REPERI, UBI LEGITUR,
Pergensque Mardochaeus, fecit omnia, quae ei mandaverat Esther.
NEC TAMEN HABENTUR IN HEBRAICO ET APUD NULLUM PENITUS FERUNTUR INTERPRETUM.

13:8 Mardochaeus autem deprecatus est Dominum, memor omnium operum eius,

13:9 et dixit: Domine Domine rex omnipotens, in ditione enim tuacuncta sunt posita, et non est qui possit tuae resistere voluntati,si decreveris salvare Israel.

13:10 Tu fecisti caelum et terram, et quidquid caeli ambitu continetur.

13:11 Dominus omnium es, nec est qui resistat maiestati tuae.

13:12 Cuncta nosti, et scis quia non pro superbia et contumelia, etaliqua gloriae cupiditate fecerim hoc, ut non adorarem Aman superbissimum,

13:13 (Libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum eiusdeosculari paratus essem,)

13:14 sed timui ne honorem Dei mei transferrem ad hominem,et ne quemquam adorarem, excepto Deo meo.

13:15 Et nunc Domine rex Deus Abraham miserere populi tui,quia volunt nos inimici nostri perdere, et hereditatem tuam delere.

13:16 Ne despicias partem tuam, quam redemisti tibi de Aegypto.

13:17 Exaudi deprecationem meam, et propitius esto sorti et funiculo tuo,et converte luctum nostrum in gaudium, ut viventes laudemus nomentuum Domine, et ne claudas ora te canentium.

13:18 Omnis quoque Israel pari mente et obsecratione clamavitad Dominum, eo quod eis certa mors impenderet.

14:1 Esther quoque regina confugit ad Dominum, pavens periculum,quod imminebat.

14:2 Cumque deposuisset vestes regias, fletibus et luctui aptaindumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercoreimplevit caput, et corpus suum humiliavit ieiuniis: omniaque loca,in quibus antea laetari consueverat, crinium laceratione complevit.

14:3 Et deprecabatur Dominum Deum Israel, dicens: Domine mi,qui rex noster es solus, adiuva me solitariam, et cuius praeterte nullus est auxiliator alius.

14:4 Periculum meum in manibus meis est.

14:5 Audivi a patre meo (d) quod tu Domine tulisses Israel decunctis Gentibus, et patres nostros ex omnibus retro maioribus suis,ut possideres hereditatem sempiternam, fecistique eis sicut locutus es.

14:6 Peccavimus in conspectu tuo, et idcirco tradidisti nos inmanus inimicorum nostrorum:

14:7 coluimus enim deos eorum. Iustus es Domine:

14:8 et nunc non eis sufficit, quod durissima nos opprimunt servitute,sed robur manuum suarum, idolorum potentiae deputantes,

14:9 volunt tua mutare promissa, et delere hereditatem tuam,et claudere ora laudantium te, atque extinguere gloriam templiet altaris tui,

14:10 ut aperiant ora Gentium, et laudent idolorum fortitudinem,et praedicent carnalem regem in sempiternum.

14:11 Ne tradas Domine sceptrum tuum his, qui non sunt, ne rideantad ruinam nostram: sed converte consilium eorum super eos, et eum,qui in nos coepit saevire, disperde.

14:12 Memento Domine, et ostende te nobis in tempore tribulationis nostrae,et da mihi fiduciam Domine rex deorum, et universae potestatis:

14:13 tribue sermonem compositum in ore meo in conspectu leonis,et transfer cor illius in odium hostis nostri, ut et ipse pereat,et ceteri, qui ei consentiunt.

14:14 Nos autem libera manu tua, et adiuva me, nullum aliudauxilium habentem, nisi te, Domine, qui habes omnium scientiam,

14:15 et nosti quia oderim gloriam iniquorum, et detester cubileincircumcisorum, et onmis alienigenae.

14:16 Tu scis necessitatem meam, quod abominer signum superbiae etgloriae meae, quod est super caput meum in diebus ostentationis meae,et detester illud quasi pannum menstruatae, et non portem in diebussilentii mei,

14:17 et quod non comederim in mensa Aman, nec mihi placueritconvivium regis, et non biberim vinum libaminum:

14:18 et numquam laetata sit ancilla tua, ex quo huc translatasum usque in praesentem diem, nisi in te Domine Deus Abraham.

14:19 Deus fortis super omnes, exaudi vocem eorum, qui nullam aliamspem habent, et libera nos de manu iniquorum, et erue me a timore meo.

5. AD 4:8 SUPPLEMENTUM, 15:1-3 [B:7.5, B:8, & 4:9a].

HAEC QUOQUE ADDITA REPERI IN EDITIONE VULGATA.

15:1 Et mandavit ei (haud dubium quin esset Mardochaeus) utingrederetur ad regem, et rogaret pro populo suo et pro patria sua.

15:2 Memorare (inquit) dierum humilitatis tuae, quomodo nutrita sisin manu mea, quia Aman secundus a rege locutus est contra nos in mortem:

15:3 et tu invoca Dominum, et loquere regi pro nobis, et libera nos de morte.

6. AD 5:1 S. SUPPLEMENTUM, 15:4-19 [D:1-16].

NECNON ET ISTA QUAE SUBDITA SUNT.

15:4 Die autem tertio deposuit vestimenta ornatus sui,et circumdata est gloria sua.

15:5 Cumque regio fulgeret habitu, et invocasset omnium rectoremet salvatorem Deum, assumpsit duas famulas,

15:6 et super unam quidem innitebatur, quasi prae deliciis etnimia teneritudine corpus suum ferre non sustinens:

15:7 altera autem famularum sequebatur dominam, defluentia inhumum indumenta sustentans.

15:8 Ipsa autem roseo colore vultum perfusa, et gratis ac nitentibusoculis tristem celabat animum, et nimio timore contractum.

15:9 Ingressa igitur cuncta per ordinem ostia, stetit contra regem,ubi ille residebat super solium regni sui, indutus vestibus regiis,auroque fulgens, et pretiosis lapidibus, eratque terribilis aspectu.

15:10 Cumque elevasset faciem, et ardentibus oculis furorem pectorisindicasset, regina corruit, et in pallorem colore mutato, lassum superancillulam reclinavit caput.

15:11 Convertitque Deus spiritum regis in mansuetudinem, et festinusac metuens exilivit de solio, et sustentans eam ulnis suis,donec rediret ad se, his verbis blandiebatur:

15:12 Quid habes Esther? Ego sum frater tuus, noli metuere.

15:13 Non morieris: non enim pro te, sed pro omnibus haec lex constituta est.

15:14 Accede igitur, et tange sceptrum.

15:15 Cumque illa reticeret, tulit auream virgam, et posuit supercollum eius, et osculatus est eam, et ait: Cur mihi non loqueris?

15:16 Quae respondit: Vidi te domine quasi Angelum Dei,et conturbatum est cor meum prae timore gloriae tuae.

15:17 Valde enim mirabilis es domine, et facies tua plena est gratiarum.

15:18 Cumque loqueretur, rursus corruit, et pene exanimata est.

15:19 Rex autem turbabatur, et omnes ministri eius consolabantur eam.

7. AD 8:13 SUPPLEMENTUM, 16:1-24 [E:1-24].

EXEMPLAR EPISTOLAE REGIS ARTAXERXIS, QUAM PRO IUDAEIS AD TOTAS REGNISUI PROVINCIAS MISIT: QUOD ET IPSUM IN HEBRAICO VOLUMINE NON HABETUR.

16:1 Rex magnus Artaxerxes (e) ab India usque Aethiopiam centumvigintiseptem provinciarum ducibus ac principibus, qui nostraeiussioni obediunt, salutem dicit.

16:2 Multi bonitate principum et honore, qui in eos collatus est,abusi sunt in superbiam:

16:3 et non solum subiectos regibus nituntur opprimere, sed datamsibi gloriam non ferentes, in ipsos, qui dederunt, moliuntur insidias.

16:4 Nec contenti sunt gratias non agere beneficiis, et humanitatisin se iura violare, sed Dei quoque cuncta cernentis arbitrantur seposse fugere sententiam.

16:5 Et in tantum vesaniae proruperunt, ut eos, qui credita sibiofficia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omnium laudedigni sint, mendaciorum cuniculis conentur subvertere,

16:6 dum aures principum simplices, et ex sua natura alios aestimantes,callida fraude decipiunt.

16:7 Quae res et ex veteribus probatur historiis, et ex his,quae geruntur quotidie, quo modo malis quorumdam suggestionibusregum studia depraventur.

16:8 Unde providendum est paci omnium provinciarum.

16:9 Nec putare debetis, si diversa iubeamus, ex animi nostrivenire levitate, sed pro qualitate et necessitate temporum,ut reipublicae poscit utilitas, ferre sententiam.

16:10 Et ut manifestius quod dicimus, intelligatis, (f) Aman filiusAmadathi, et animo et gente Macedo, alienusque a Persarum sanguine,et pietatem nostram sua crudelitate commaculans, peregrinus a nobissusceptus est:

16:11 et tantam in se expertus humanitatem, ut pater noster vocaretur,et adoraretur ab omnibus post regem secundus:

16:12 qui in tantum arrogantiae tumorem sublatus est, ut regnoprivare nos niteretur et spiritu.

16:13 Nam Mardochaeum, cuius fide et beneficiis vivimus,et consortem regni nostri Esther cum omni gente sua novisquibusdam atque inauditis machinis expetivit in mortem:

16:14 hoc cogitans ut illis interfectis, insidiaretur nostraesolitudini, et regnum Persarum transferret in Macedonas.

16:15 Nos autem a pessimo mortalium Iudaeos neci destinatos,in nulla penitus culpa reperimus, sed econtrario iustis utentes legibus,

16:16 et filios altissimi et maximi, semperque viventis Dei,cuius beneficio et patribus nostris et nobis regnum est traditum,et usque hodie custoditur.

16:17 Unde eas litteras, quas sub nomine nostro ille direxerat,sciatis esse irritas.

16:18 Pro quo scelere ante portas huius urbis, id est, Susan,et ipse qui machinatus est, et omnis cognatio eius pendet in patibulis:non nobis, sed Deo reddente ei quod meruit.

16:19 Hoc autem edictum, quod nunc mittimus, in cunctisurbibus proponatur, ut liceat Iudaeis uti legibus suis.

16:20 Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui se ad necem eorumparaverant, possint interficere tertiadecima die mensis duodecimi,qui vocatur Adar.

16:21 hanc enim diem, Deus omnipotens, moeroris et luctus,eis vertit in gaudium.

16:22 Unde et vos inter ceteros festos dies, hanc habetote diem,et celebrate eam cum omni laetitia, ut et in posterum cognoscatur,

16:23 onmes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide reciperemercedem: qui autem insidiantur regno eorum, perire pro scelere.

16:24 Omnis autem provincia et civitas, quae noluerit sollemnitatishuius esse particeps, gladio et igne pereat, et sic deleatur,ut non solum hominibus, sed etiam bestiis invia sit in sempiternum,pro exemplo contemptus, et inobedientiae.

PARALLELISMUS MEMBRORUM.

(a) 2: 6 2Rg 24:15; Inf 11:4.(b) 11: 4 2Rg 24:15; Sup 2:6.(c) 12: 1 Sup 2:21; 6:2.(d) 14: 5 Dt 4:34.(e) 16: 1 Sup 1:1.(f) 16:10 Sup 3:1.

NOTAE MARGINALES.

[THESE NOTES STOOD IN THE MARGINS OF THE PRINTED VERSION OF THIS TEXT.THE VERSE NUMBERS IN BRACKETS INDICATE THEIR APPROXIMATE LOCATIONS.THEY TEND TO BE MORE SYNOPTIC IN NATURE THAN INTERPRETIVE.]

[ 1: 1] Assuerus seu Xerxes convivium publicum apparat,[ 1: 9] Vasthi viris vinolentis se non monstrat,[ 1:12b] ideoque regno privatur.[ 2: 1] Pro Xerxe virgines adducuntur,[ 2: 5] Edissa seu Esther quoque[ 2: 9] pro rege paratur[ 2:15] atque regina eligitur.[ 2:19] Bagathan et Thares regem occidere volebant.[ 3: 1] A Mardochaeo non adoratus[ 3: 7] sortem mittit[ 3:12] et edictum regium constituit.[ 4: 1] Mardochaeus cum ceteris Iudaeis ululat,[ 4: 4] reginam ad regem mittit,[ 4: 9] obedire nolentem[ 4:12] graviter et severe monet,[ 4:15] pro periclitante ieiunat et orat.[ 5: 1] Invitat regem et Aman[ 5: 5b] semel atque iterum.[ 5: 9] Mardochaeus ante convivium alterum suspendendus.[ 6: 1] Mardochaeus coniurationem patefaciens[ 6: 4] iussu Xerxis[ 6:11] ab Aman circumducitur,[ 6:12] de inimico triumphaturus.[ 6:14] In convivio altero[ 7: 1] Aman ab Esther accusatur[ 7: 6b] et a Xerxe ad patibulum damnatur,[ 8: 1] Mardochaeus autem ei sufficitur.[ 8: 3] Ab Esther rogatus rex mandat,[ 8: 9] ut Iudaei hostes suos occiderent,[ 8:15] quocirca Iudaei tripudiant.[ 9: 1] Susis die 13 Adar 500 viri[ 9:11] ac die 14 Adar 300 percutiuntur,[ 9:16] in provinciis die 13 Adar 75000 occiduntur;[ 9:17] in provinciis die 14, Susis die 15 Iudaei quiescunt ac laetantur.[ 9:20] Die 14 et 15 Adar Iudaei laetentur,[ 9:29] die quodam ieiunent.[10: 1] Secundus a rege.[10: 4] Somnium Mardochaei explicatur,[11: 1] liber Esther in Aegyptum fertur.[11: 2] Somnium Mardochaei narratur,[12: 1] Mardochaeus coniurationem ianitorum patefacit.[12: 6b] Prior epistola Artaxerxis vel potius Xerxis.[13: 8] Deprecatio Mardochaei,[14: 1] obsecratio reginae Esther.[15: 1] Mardochaeus reginam monet.[15: 4] Esther ad regem ingreditur.[16: 1] Altera epistola Artaxerxis vel potius Xerxis.

APPENDIX CRITICA.

DISCREPANTIA LECTIONUM CLEMENTINARUM ATQUEHEBRAICARUM ET GRAECARUM AB ANGELO ROCCA NOTATA.

Nulla differentia inter Vulgatam ac textum Heb. et Gr. a Rocca notatur.

End of Project Gutenberg's Latin Vulgate, Esther: Liber Esther, by Anonymous

Related articles